Home                 Zoute
 griotten

Dodelijk
verliefd

Berichten uit
Buisdorp

Soep

Afgrijselijke
jeugd

Livia Werk in
wording
Mail eventueel
Weblog
Soms gestelde vragen
Publicaties
Schrijverspost
Literatuurpleinplek
Gastenboek
 
 

 

 

   
 

Hieronder een overzicht van de sinds 1978 in het kader van schrijfactiviteiten ontvangen (en bewaard gebleven) correspondentie. Het is helaas incompleet: niet altijd volgde er op het inzenden van een manuscript of tijdschriftbijdrage een reactie. In sommige gevallen omdat de zending de uitgever/tijdschriftredactie niet bereikte, in andere omdat het ingezonden werk niet geretourneerd werd of bij terugzending mogelijk in een baan om de aarde raakte. Als de afwijzingsbrief wat meer body heeft dan een standaardafwijzing, zijn er citaten uit opgenomen. Daar waar staat ‘bijdrage geretourneerd’ wil dat zeggen dat de bijdrage geweigerd werd – het is niet meer te achterhalen of de betreffende bijdrage ook werkelijk teruggestuurd werd. Ontvangstbevestigingen worden incidenteel genoemd.

 

1978

 

[1]

13 november

De Bezige Bij

Manuscript geretourneerd

 

[2]

21 december

Caramba

Bijdrage geretourneerd

(‘Tot onze grote spijt moeten we je bij deze berichten dat wij ons genoodzaakt zagen de publicatie van ons blad voorlopig stop te zetten.’)

 

1979

 

[3]

1 maart

HP

Bijdrage geretourneerd

 

[4]

.. augustus

Vrij Nederland

Bijdrage geretourneerd

 

1980

 

[5]

12 mei

Querido

Manuscript geretourneerd

 

[6]

5 juni

De Arbeiderspers

Manuscript geretourneerd

 

[7]

29 september

Elsevier Boekerij

Manuscript geretourneerd

(‘De schetsmatige verhalen zouden zich naar onze mening wel lenen voor radio of televisie.’)

 

[8]

2 oktober

Meulenhoff

Manuscript geretourneerd

(‘Wij staan nogal terughoudend tegenover dit soort luchtige verhalen, hoewel ik moet bekennen dat u de kunst verstaat om in een op de pointe gericht verhaal heel wat door te prikken.’)

 

[9]

5 november

NOS

Bijdrage geretourneerd

 

[10]

12 november

VPRO

Bijdrage geretourneerd

 

[11]

19 november

KRO

Bijdrage geretourneerd

(‘Het script is door enkele mensen gelezen en men was unaniem van mening, dat de kwaliteit zeer veel te wensen overlaat. Om een paar dingen te noemen: het plot ontbreekt geheel, de dialogen zijn niet bepaald flitsend, en het nederlands is ook niet vlekkeloos.’)

 

[12]

27 november

VARA

Bijdrage geretourneerd

 

[13]

27 november

Bert Bakker

Manuscript geretourneerd

(‘Aarzelt u niet nog eens iets op te sturen of langs te komen voor een gesprek.’)

 

1981

 

[14]

16 april

Maatstaf

Bijdrage geretourneerd

 

[15]

Datum postmerk

De Revisor

Bijdrage geretourneerd

 

[16]

3 november

De Tweede Ronde

Bijdrage geretourneerd

(‘De redactie van De Tweede Ronde ziet echter geen reden om het fragment te plaatsen en aan uw gironummer hebben we dus ook niks.’)

 

[17]

5 november

Raster

Bijdrage geretourneerd

 

[18]

18 november

Hollands Maandblad

Bijdrage geretourneerd

(‘Tot mijn spijt lijkt het me, door uw te trage verteltrant, niet geschikt voor plaatsing.’)

 

[19]

Ongedateerd

Tirade

Bijdrage afgewezen

(‘Hierbij zend ik uw inzending retour*, aangezien deze naar het oordeel van de redactie niet geschikt is voor publikatie in Tirade. (...) * n.v.t., i.v.m. niet insluiten van retourporto’)

 

[20]

7 december

Bert Bakker

Voortgangsbericht

(‘Het geval wil dat ik juist van plan was jou te schrijven (...) Ik zou daarom graag op de hoogte blijven van je vorderingen.’)

 

[21]

11 december

Maatstaf

Bijdrage geretourneerd

 

[22]

Ongedateerd

De Gids

Bijdrage geretourneerd

 

[23]

14 december

Bzzlletin

Bijdrage geretourneerd

 

[24]

16 december

Bert Bakker

Voortgangsbericht

(‘Ik zal zo spoedig mogelijk contact opnemen met de redactie van Het Gewicht over eventuele opname en zie met spanning uit naar verder werk. Overigens, Mai is een herennaam, uniek en enig!’ N.B. Voordat hij een andere functie aanvaardde had een redacteur – zie [13], 27 november 1980 – een kort verhaal ‘geclaimd’ voor het door Bakker overgenomen Het Gewicht. De zittende redactie zou nog één aflevering maken, wat er in de twee jaar na [13] niet van kwam. Daarna geloof ik evenmin.)

 

1982

 

[25]

4 januari

Gazet van Antwerpen

Manuscript geretourneerd

(‘Onze uitgeverij brengt geen gedichten op de markt’ – bericht op briefpapier Gazet van Antwerpen; onduidelijk om welke uitgeverij het gaat)

 

[26]

4 januari

Uitgeverij Walter Soethoudt

Manuscript geretourneerd

(‘De gezochte dichtvorm, het spuitende zeepsop, het galgschavot hebben me niet kunnen bekoren.’)

 

[27]

4 januari

Uitgeverij Orion

Manuscript geretourneerd

(‘Tot onze spijt moeten wij u melden dat wij ze niet in ons fonds kunnen opnemen, omdat wij komend jaar onze programma’s zullen beperken.’)

 

[28]

6 januari

ESCO book production company

Manuscript geretourneerd

(‘Jammer genoeg moeten wij u meedelen dat de uitgave van uw gedichtenbundel niet in de lijn ligt van onze publikaties. Wij kunnen u echter wel de volgende uitgeverij aanbevelen: Uitgeverij Orion, Zwaluwbeekstraat 3, 2740 Melsele.’)

 

[29]

10 januari

Ziggurat

Manuscript geretourneerd

 

[30]

12 januari

Van Oorschot

Manuscript geretourneerd

 

[31]

13 januari

Elsevier Boekerij

Manuscript geretourneerd

(‘Uw gevoel voor stijl blijkt duidelijk, maar u hanteert de techniek op een vreemde wijze. Ik wens u veel succes op het moeilijke schrijverspad.’)

 

[32]

26 januari

De Bezige Bij

Manuscript geretourneerd

 

[33]

27 januari

De Fontein

Manuscript geretourneerd

(‘Wij geven geen prentenboeken uit. Wanneer u dan zegt: Roald Dahl met de Reuzenkrokodil, ja, van Roald Dahl brengen we alles uit wat hij voor de jeugdige lezer schrijft.’)

 

[34]

28 januari

De Tweede Ronde

Bijdrage geretourneerd

 

[35]

28 januari

Nijgh & Van Ditmar

Manuscript geretourneerd

(‘Wanneer u onze kritiek ter harte zou willen nemen en u het manuscript verbetert, zouden wij het erg op prijs stellen als u het dan nog eens zou willen inzenden.’)

 

[36]

28 januari

Erven Thomas Rap

Manuscript geretourneerd

(‘Helaas kunnen wij niets met je manuscript doen, want wij houden binnenkort op met uitgeven.’)

 

[37]

1 februari

Meulenhoff

Manuscript geretourneerd

(‘Ik heb het met enige verwachting gelezen, maar kwam uiteindelijk toch bedrogen uit. (...) Ik zou u willen aanraden om te proberen via het schrijven voor tijdschriften wat meer ervaring op te doen. In de kiem is schrijftalent zeker aanwezig, maar het komt er nu (nog) niet uit.’)

 

[38]

.. februari

Loeb

Manuscript geretourneerd

(‘Helaas is ons programma tot eind 1983 reeds volop bezet.’)

 

[39]

18 februari

Querido

Manuscript geretourneerd

 

[40]

23 februari

Unieboek

Manuscript geretourneerd

(‘Op pagina 68 blijkt uit de datering dat U het werk in een week op papier zette. Dat is ook duidelijk merkbaar. Niet alleen stelt het verhaal weinig of niets voor, maar ook de structuur en de stijl van het door U gebodene zijn beneden het peil dat men van een manuscript met literaire pretenties mag verwachten.’)

 

[41]

26 februari

In de Knipscheer

Manuscript geretourneerd

(‘hoewel veelbelovend [vond ik dat het] nog een dimensie miste, ofwel dat jij je – vermoedelijk – nog bevindt in een fase van ontwikkeling naar – wie weet – grote literatuur. Laat je door deze afwijzing dus niet ontmoedigen!’)

 

[42]

1 maart

Kosmos

Manuscript geretourneerd

 

[43]

1 maart

De Harmonie

Manuscript geretourneerd

(‘Bijgaande catalogus geeft u wellicht enig inzicht in onze criteria.’)

 

[44]

16 maart

Nijgh & Van Ditmar

Manuscript geretourneerd

(‘Allereerst onze verontschuldigingen voor het feit dat de beoordeling van uw manuscript zo lang op zich heeft laten wachten. Jammer genoeg is het verhaal in deze vorm nog steeds niet geschikt voor uitgave: het is allemaal tè weinig uitgewerkt, te weinig "rijp". (...) Overweeg het allemaal eens, denk er eens een tijdje over na.’)

 

[45]

23 maart

Mandala

Bijdrage geretourneerd

(‘Tot onze spijt hebben wij na lange aarzeling moeten besluiten de uitgave van het tijdschrift Mandala stop te zetten.’)

 

[46]

29 maart

Vrij Nederland

Bijdrage geretourneerd

(‘Dank voor de toezending want op iets fris wachten we allang, en we hadden dus even hoop.’)

 

[47]

.. maart

Furore

Bijdrage geretourneerd

 

[48]

1 april

Wolters-Noordhoff / Tikker

Voortgangsbericht

(‘Probleem voor ons is dat een verhaal moet passen in het keuze-thema. Het verhaal ‘The lone ranger’ zou misschien geplaatst kunnen worden in het themanummer ‘Leugenaars’ (TIKKER 5.1). Zolang we nog geen beslissing genomen hebben, willen we de verhalen nog even in portefeuille houden.’)

 

[49]

2 april

VARA

Bijdrage geretourneerd

(‘Binnen ons schema zijn reeds op lange termijn een aantal produkties opgenomen waardoor ons geen ruimte meer openblijft.’)

 

[50]

5 april

De Tweede Ronde

Bijdrage geretourneerd

(‘Het spijt me dat ik uw lijst met teleurstellingen hiermee heb moeten vergroten.’)

 

[51]

5 april

Het Parool

Bijdrage geretourneerd

 

[52]

9 april

De Arbeiderspers

Manuscript geretourneerd

 

[53]

4 mei

Hollands Maandblad

Bijdrage geretourneerd

(‘Tot mijn spijt lijkt het me, door de nogal conventionele opzet, niet geschikt voor plaatsing.’)

 

[54]

7 mei

Unieboek

Manuscript geretourneerd

(‘Zowel inhoudelijk als qua opbouw in (sic) het een interessante roman, maar helaas moet ik u mededelen er (sic) voor een boek als het uwe geen plaats is in ons fonds.’ N.B. Het gaat hier om hetzelfde manuscript als [40], maar om een andere Unieboek-dochter; door het uniforme briefpapier is het niet duidelijk om welke.)

 

[55]

11 mei

Veen

Manuscript geretourneerd

 

[56]

12 mei

Muziek Expres

Bijdrage geretourneerd

(‘Tot onze spijt moeten wij u meedelen dat wij niet geinteresseerd (sic) zijn in stukjes van uw hand.’)

 

[57]

9 juni

Bzzlletin

Bijdrage geretourneerd

 

[58]

.. juni

Wolters-Noordhoff / Tikker

Voortgangsbericht

(‘Meester Martin, Deze bundel papier wordt over enkele maanden, fraai verpakt en geniet, Nederland ingezonden in 40.000 exemplaren. Het heet Tikker. Waarin twee bijdragen van onze razende Kuifje uit de Houten Ham. Bij wijze van uitzonderlijke groet laat ik je neuzen in de hele kopij.’)

 

[59]

25 juni

Uitgeverij C. de Vries-Brouwers

Manuscript geretourneerd

 

[60]

28 juni

New Found Land

Bijdrage geretourneerd

(‘De redactie biedt haar oprechte excuses aan voor de vertraging m.b.t. haar beslissing.’)

 

[61]

28 juni

NRC Handelsblad

Bijdrage geretourneerd

 

[62]

2 juli

In de Knipscheer

Manuscript geretourneerd

(‘Als ik eens geen blad voor de mond zou nemen zou ik je zeggen dat iemand met jouw talent het lef zou moeten hebben om zich met ernstige zaken bezig te houden, met ècht aangrijpende thema’s, en het schrijven van niemendalletjes en tussendoortjes aan minder getalenteerde collega’s zou moeten overlaten.’)

 

[63]

.. juli

Nieuwe Revu

Bijdrage geretourneerd

 

[64]

5 juli

De Bezige Bij

Manuscript geretourneerd

 

[65]

Datum poststempel

Het Vaderland

Bijdrage geretourneerd

(‘Sommige verhalen vind ik ronduit grof en geenszins geschikt voor plaatsing in een krant als Het Vaderland.’)

 

[66]

5 juli

Panorama

Bijdrage geretourneerd

 

[67]

20 juli

Nieuwsblad NU

Bijdrage geretourneerd

(‘De schrijfsels komen niet in aanmerking om in onze krant gepubliceerd te worden.’)

 

[68]

9 augustus

Intermagazine

Bijdrage geretourneerd

 

[69]

10 augustus

VPRO

Bijdrage geretourneerd

 

[70]

2 september

Harlekijn uitgeverij

Manuscripten geretourneerd

(‘Wel denk ik dat je een goede verteller bent en ik raad je aan eens iets anders te schrijven. Iets dat niet in de sprookjessfeer ligt, zodat je meer moeite moet doen om clichés te vermijden. Nieuwe manuscripten zou ik graag willen lezen. (...) Beide manuscripten stuur ik je hierbij terug en ik wacht met spanning op een nieuw manuscript voor een kinderboek.’)

 

[71]

8 september

Meulenhoff

Manuscript geretourneerd

 

[72]

22 september

Panorama

Bijdrage geretourneerd

(‘Ik vind dat je het leuk hebt geschreven, maar voor publicatie was het geheel (foto’s en tekst) onvoldoende. (...) Ik zal proberen je wat geschikte proefverhalen te laten maken, maar veel beloven kan ik niet; zo goed zit ik er niet in.’)

 

[73]

14 oktober

BZZTôH

Manuscript geretourneerd

 

[74]

4 november

Avenue

Bijdrage geretourneerd

 

1983

 

[75]

Ongedateerd

Tirade

Bijdrage geretourneerd

 

[76]

5 oktober

Playboy

(Geschreven) bijdrage geweigerd

 

[77]

21 november

Nijgh & Van Ditmar

Manuscripten geretourneerd

 

1984

 

[78]

29 maart

Elsevier

Manuscripten geretourneerd

 

[79]

29 maart

Maatstaf

Bijdrage geretourneerd

 

[80]

.. april

Jury Eenhoornprijs

Voortgangsbericht

(‘Het manuscript dat U hebt ingezonden om het in aanmerking te laten komen voor de Eenhoornprijs 1984 kon, naar het oordeel van de jury, geen aanspraak maken op de prijs. (...) Wij danken U voor Uw inzending en verzoeken U vriendelijk ons te laten weten a) of U Uw werk, na telefonische afspraak (020-794631) komt halen; b) of wij het – na ontvangst van de verschuldigde porto – naar Uw adres moeten sturen?’)

 

[81]

16 april

Reflex

Manuscript geretourneerd

(‘Voordat U het naar een ander zendt, wil ik U aanraden het enige tijd te laten liggen en het daarna nog eens kritisch door te lezen. Dit kan nooit kwaad en mogelijk zult U dan het een en ander herschrijven.’)

 

[82]

17 april

Schut C.S. Advocaten

Manuscript geretourneerd

(‘Als curator in het faillissement van Tiebosch Produktie en Uitgeversmaatschappij B.V. ontving ik uw manuscript. De activiteiten van Tiebosch zijn gestaakt. Ik doe u in verband daarmee uw manuscript bijgaand wederom toekomen.’)

 

[83]

Ongedateerd

Zône 3

Plaatsingsbesluit

(‘Allereerst bedankt voor je vlotte toezending van alweer drie verhalen. Vooral je vaart en dus betrouwbaarheid spreekt ons zeer aan. Maar je verhalen ook, hoor. We willen je verhaal over Panky en Zippy gaan afdrukken en wel: in nummer 2! Er zijn nog wel wat detailkritiekjes, maar daarover zal ik je zo snel mogelijk bellen.’)

 

[84]

19 april

De Prom

Manuscript geretourneerd

 

[85]

19 april

Zône 3

Voortgangsbericht

(‘Aangezien jullie zo aardig over het land verspreid wonen, zou ik jullie willen vragen om wat voor Zône 3 te verspreiden. Namelijk: affiches, stickers en/of overnummers van Zône 3 op plaatsen waar veel jongeren komen in jullie stad.’)

 

[86]

19 mei

Hollands Maandblad

Bijdragen geretourneerd

(‘Ze lijken me tot mijn spijt, door uw nogal trage verteltrant, niet geschikt voor plaatsing.’)

 

[87]

Ongedateerd

WINNERS Magazine

Bijdrage geretourneerd

 

[88]

10 augustus

Elsevier

Manuscript geretourneerd

(‘Het is niet het soort curiositeit dat ik zoek en met sprookjes heb ik – wellicht een ernstige karakterfout – weinig binding. Vandaar dus.’)

 

[89]

13 augustus

Zône 3

Bijdrage geretourneerd

(‘Dank voor de toezending voor (sic) je feuilleton. We hebben het gelezen, maar helaas is onze mening nog steeds dat we beter niet met een vervolgverhaal moeten starten. (...) Wanneer je nogeens (sic) een KORT verhaal voor ons wilt schrijven: je weet, deze zijn welkom.’)

 

[90]

22 augustus

Haagse Post

Bijdrage geretourneerd

 

[91]

25 oktober

Zône 3

Voortgangsbericht

(‘Sommigen zal het rauw op hun dak vallen, anderen hebben al iets gehoord: Zône 3 dreigt het loodje te moeten leggen tegen de geldkraan-loodgieters uit Den Haag. (...) We willen op korte termijn geen medewerkers- of begeleidingscommissie-vergadering bij elkaar roepen, omdat we tot onze nek in het werk zitten. Maar konkrete ideëen (sic) en steun (...) door het vinden van een miljoen guldens, zijn zeer welkom. Zo, jullie zijn weer bij. Tot ziens.’)

 

[92]

9 november

KRO

Voortgangsbericht

(‘Uiteraard zullen we zo zorgvuldig en discreet mogelijk te werk gaan. Mocht je belangstelling hebben om aan dit project mee te werken, wil je ons dan een representatieve proeve van je schrijven toesturen?’)

 

[93]

.. december

Zône 3

Uitnodiging

(‘Nu schijnt het ons toe – van horen zeggen dus – dat met name jongens geplaagd (?) worden door natte dromen, nu en vooral in het verleden. Omdat we hier ter redaktie vooral behept zijn met dames (die niet verder komen dan droge nachtmerries) zouden we jullie willen vragen daarover iets op papier te zetten. (...) Een en ander – graag wel droog geschreven – zouden we volgende week dinsdag 11 december binnen moeten hebben.’)

 

[94]

17 december

KRO

Voortgangsbericht

(‘Op grond van onze indruk willen we graag zo spoedig mogelijk met je verder praten over eventuele deelname aan onze serie.’)

 

1985

 

[95]

28 februari

Zône 3

Bijdrage geretourneerd / plaatsingsbesluit

(‘Zoals door de telefoon al gezegd, was er wat diskussie over je verhalen, met name over het verhaal "Familiefeest". Ik vond het argument dat het verhaal angst zou aanjagen niet zo sterk; tenslotte is dat ook de bedoeling van een thriller-achtig verhaal. (...) toch maar besloten het niet te plaatsen, maar gelukkig wel "Ratteval", want dat vond ik een leuk en sterk verhaal (...).’)

 

[96]

26 maart

Algemeen Dagblad

Voorstel afgewezen

(‘Helaas moet ik u meedelen dat de kunstredactie van het Algemeen Dagblad kader noch ruimte heeft om een wekelijkse bijdrage van uw hand in het AD te plaatsen.’)

 

[97]

3 april

de Volkskrant

Voorstel afgewezen

(‘Op columns, satirisch en semi-autobiografisch nog wel, zitten we niet echt te wachten en een jeugdafdeling kennen wij niet, dus ik vrees dat we Nee moeten verkopen.’)

 

[98]

5 april

Zône 3

Uitnodiging

(‘Geachte L.S., (sic) Hierbij zien wij ons genoodzaakt u uit te nodigen voor een medewerkersvergadering d.d. 25 april om 4 uur, ter (sic) kantore van Zône 3, Industriestraat 59, alhier in Den Bosch. Voor een verfrissing wordt zorggedragen.’)

 

[99]

11 april

Lemniscaat

Manuscript geretourneerd

(‘U heeft zeker originaliteit en schrijven kunt u ook. Toch hebben wij moeten besluiten het verhaal niet uit te geven in ons fonds. We geven geen korte verhalen uit en de inhoud is minder geschikt voor illustraties, of voor een prentenboek.’)

 

[100]

13 augustus

KRO

Voortgangsbericht

(‘Wat de uitgave van de novellenreeks betreft blijft als laatste mogelijkheid over: de KRO zelf, die de reeks in gedrukte vorm uitbrengt. We houden je op de hoogte.’)

 

[101]

3 oktober

Elsevier

Manuscript geretourneerd

(‘Het mist m.i. originaliteit en betrokkenheid met de hoofdpersonen kon ik ook niet opbrengen. Misschien is het beter nog wat geduld te oefenen met uw huidige uitgever; de markt is op dit moment zodanig dat ook hij/zij niet over één nacht ijs kan gaan.’ N.B. Ik heb niet kunnen achterhalen wie met deze ‘huidige uitgever’ bedoeld wordt.)

 

[102]

26 november

KRO

Voortgangsbericht

(‘Vorig seizoen zonden wij in het programma SPEKTAKEL een aantal novellen uit, die speciaal op ons verzoek werden geschreven n.a.v. een bezocht evenement. (...) de KRO [claimde] bij de deelnemers ook het recht om de serie in boekvorm te publiceren. (...) Nu een resultaat, de verzameling novellen, voor ons ligt, zou een boek al te veel ongewenste pretenties oproepen met alle risico’s voor de deelnemende auteurs.’)

 

[103]

13 december

Meulenhoff

Manuscript geretourneerd

 

[104]

Ongedateerd

Nieuw Wereldtijdschrift

Bijdrage geretourneerd

 

1986

 

[105]

2 april

De Harmonie

Manuscript geretourneerd

 

[106]

23 april

NO. 1

Bijdrage geretourneerd

(‘Ondanks hardnekkige pogingen een cultureel tijdschrift op te zetten, moeten we helaas nu al de strijd opgeven.’)

 

[107]

26 mei

Tabula

Manuscript geretourneerd

 

[108]

11 augustus

Uitgeverij Bulderlach

Voortgangsbericht

(‘We hebben de band met de Spektakel-uitzending inmiddels beluisterd en waren enthousiast over de kwaliteit van je verhaal. Het is wat lang voor de bundel, denken we, maar je hebt vast nog wel meer noten op je zang. We zijn daarnaast geinteresseerd (sic) in je verdere produktie.’)

 

[109]

.. augustus

De Woelrat

Voortgangsbericht

(‘Verder verzoeken wij u ons toestemming te verlenen om, bij gebleken geschiktheid uw werk of een deel ervan in een tijdschrift te publiceren. Dit los van een uitgafbeslissing (sic) in boekwvorm (sic).’)

 

[110]

Ongedateerd

Uitgeverij Bulderlach

Voortgangsbericht

(‘We hebben je verhaal met belangstelling gelezen. Met deze historische zin zijn we de brieven aan je collega-inzenders begonnen. In jouw geval is hij wat zwakjes uitgedrukt. We hebben namelijk krom gelegen. Plaatsen dus. Voor je roman geldt hetzelfde. Dat wordt onze tweede uitgave, als het aan ons ligt.’)

 

1987

 

[111]

18 februari

Uitgeverij Bulderlach

Voortgangsbericht

(‘We hebben de verhalen gebundeld tot een eenvoudige proefdruk en zijn daarmee de boer op gegaan (...). Om het boek te drukken in een oplage die een verantwoorde verkoopprijs tot gevolg zou hebben betekende dat, dat de uitgeverij op voorhand zo’n f 20.000 zou moeten investeren. (...) We hebben dan ook moeten besluiten om het projekt te stoppen. (...) Dus: jammer, maar helaas.’)

 

[112]

14 juli

Poëziecentrum

Voortgangsbericht

(‘In Vlaanderen zijn de kansen zó gering dat wij de schaarse mogelijkheden aan Vlaamse dichters moeten geven. Verder kan ik u meedelen dat wij niets verbeurd verklaren, niets in de papiermand gooien of iets dergelijks wat u ten onrechte suggereert in uw brief van 9 juli jl.’)

 

[113]

31 juli

Van Oorschot

Manuscript geretourneerd

(‘U heeft wel heel lang moeten wachten op antwoord op de inzending van uw manuscript, des te meer omdat wij besloten hebben uw bundel niet uit te geven. Hoewel u hier en daar zeker met veel flair schrijft, konden uw verhalen ons toch niet voldoende boeien.’)

 

[114]

6 augustus

Kritak

Manuscript geretourneerd

(‘(...) de lectoren willen U zeker aanmoedigen om verder te schrijven, omdat ze menen dat U op technisch en vormgevend vlak talent heeft, maar vinden uw gedichten inhoudelijk nog te zwak, de thematiek niet rijp genoeg. Zij raden U dan ook aan daar verder aan te werken en te trachten af en toe in tijdschriften te publiceren, alvorens een uitgave in bundel te overwegen.’)

 

[115]

23 september

Thoth

Manuscript geretourneerd

 

[116]

25 september

Lannoo

Manuscript geretourneerd

(‘In overleg met onze lectoren hebben wij uw gedichten onderzocht.’)

 

1988

 

[117]

10 maart

De Harmonie

Manuscript geretourneerd

 

[118]

27 april

Mens & Gevoelens

Voortgangsbericht

(‘Hierbij het nieuwe nummer van MENS & GEVOELENS met jouw bijdrage. (...) met ingang van het volgend nummer hebben wij een soort bijdragestop ingesteld in die zin dat alleen abonneesvoor (sic) plaatsing in aanmerking komen.’)

 

[119]

27 mei

De Boekerij

Manuscript geretourneerd

(‘Mijn excuses voor het feit dat je zo lang op antwoord hebt moeten wachten. (...) Het manuscript is gedeeltelijk de moeite waard. Om sommige passages heb ik moeten lachen, omdat de absurditeiten op dergelijke momenten precies goed waren gedoseerd. Toch gaat het verhaal mank aan teveel onwaarschijnlijke humor.’)

 

[120]

Ongedateerd

Dedalus

Manuscript geretourneerd

(‘Met vriendelijke groeten en sorry voor het oponthoud.’)

 

[121]

 

4 oktober

HUMO

Bijdrage geretourneerd

 

1989

 

[121]

9 januari

Uitgeverij Den Gulden Engel

Manuscript geretourneerd

 

[122]

2 februari

Veen

Manuscript geretourneerd

 

[123]

17 februari

De Boekerij

Manuscript geretourneerd

 

[124]

22 februari

Mens & Gevoelens

Voortgangsbericht

(‘Hierbij een exemplaar van MENS & GEVOELENS 7 met daarin jouw bijdrage. (...) zaterdag 4 maart a.s. vieren wij in PARADISO het éénjarig bestaan (...) de toegang bedraagt voor iedereen zonder uitzondering f 5,-- p.p. (...) Wij hopen dat deze toegangsprijs voor niemand een beletsel is. Neem overigens deze brief mee als bewijs van ‘genodigd zijn’ want alle anderen die aan de zaal komen en geen abonnee zijn moeten zich eerst abonneren om op dezelfde condities naar binnen te kunnen.’)

 

[125]

20 maart

De Gulden Sporen

Manuscript geretourneerd

 

[126]

12 april

SIC

Bijdrage geretourneerd

(‘Uw gevoel voor humor is kennelijk het onze niet, we vonden het verhaal niet geestig en in zijn uitwerking clichématig.’)

 

[127]

28 april

De Brakke Hond

Bijdrage geretourneerd / voortgangsbericht

(‘Hierbij de door u teruggevraagde verhalen/gedichten. Over uw twee nieuwe bijdragen zal eind juni/begin juli beslist worden. Nog even geduld dus. Het is niet onze gewoonte om alle inzendingen terug te sturen maar aangezien u antwoordcoupons hebt ingesloten, zullen we ze hoe dan ook retourneren, ook als uw verhalen afgedrukt worden.’)

 

[128]

9 juni

De Gids

Bijdrage geretourneerd.

 

[129]

20 juni

Mens & Gevoelens

Voortgangsbericht

(‘Hierbij MENS & GEVOELENS nr. 9 met daarin jouw bijdrage. (...) Stimuleer jullie omgeving nog eens tot het opsturen van fotowerk want dat is het enige waar wij gebrek aan hebben.’ N.B. In deze editie werd bij mijn bijdrage een foto afgedrukt. Tijdens de feestbijeenkomst naar aanleiding van het verschijnen van nr. 9 vroeg ik deze en enkele andere terug. De gebruikte lag bij de drukker en zou met de andere geretourneerd worden. Op 26 augustus stuurde ik een nieuwe bijdrage in, en verzocht daarbij om terugzending van de foto’s. In plaats daarvan ontving ik een acceptgiro voor verlenging van het abonnement. In november of december volgde een herinnering. Ik belde de redactie om te bedanken voor de aanmaning en te vragen waar mijn foto’s bleven. Ze zouden onmiddellijk opgestuurd worden, dus ik maakte het abonnementsgeld over. Op 8 juli 1990 verzocht ik in een onbegrijpelijk beleefde brief nog maar weer eens een keer om terugzending van de foto’s. Een reactie bleef uit. Wel werd het colofon aangepast, waarin voortaan stond dat bijdragen alleen op nadrukkelijk verzoek en onder bijsluiting van retourporto terug te krijgen waren. Op 15 oktober 1990 liet ik de redactie onder meer weten: ‘Hedenmorgen ontving ik uw acceptgiro, die ik hierbij retourneer. Uit het feit dat ik vorig jaar in mijn argeloosheid mijn abonnement verlengde, leidt u ten onrechte af dat ik wederom zo gek zal zijn.’)

 

[130]

27 juni

The New Yorker

Bijdragen geretourneerd

(‘We regret that we are unable to use the enclosed material. Thank you for giving us the opportonity to consider it.’)

 

[131]

13 juli

De Brakke Hond

Plaatsingsbesluit

(‘De redactie van De Brakke Hond heeft met plezier uw verhalen gelezen en voelt er veel voor het eerste deel van ‘Eurotour’ in een van de volgende nummers van het blad te publiceren, tenminste als u het ermee eens bent. (...) Graag vernamen wij op welk post- of bankrekeningnummer desgevallend uw medewerkershonorarium kan worden gestort. (Omdat een literair blad geen lukratief bedrijf is kan het gebeuren dat die betaling pas een jaar na publikatie volgt.) Wij hopen dat u blijft meewerken.’ N.B. Toen ik een jaar na publicatie naar het honorarium informeerde, werd dit inderdaad snel overgemaakt.)

 

[132]

5 december

Prometheus

Manuscript geretourneerd

 

1990

 

[133]

9 januari

De Brakke Hond

Voortgangsbericht

(‘Hierbij sturen we u de twee gevraagde extra-nummers van D.B.H. Als auteur kunt u ze voor 10 gulden hebben ipv 12. Te gelegenertijd zullen we van uw honorarium dus 20 gulden aftrekken.’)

 

[134]

3 februari

De Brakke Hond

Bijdrage geretourneerd

(‘De redactie heeft uw gedichten en uw verhaal gelezen en, na enige discussie tussen voor, misschien en tegen, uiteindelijk besloten uw bijdragen niet in aanmerking te nemen voor publikatie in De Brakke Hond.’)

 

[135]

28 juni

Dedalus

Voortgangsbericht

(‘Met enige vertraging reageer ik op uw brief van 20 februari jl. (...) Voor de behandeling van uw manuscript vragen we twee tot drie maanden geduld; het is altijd plezierig om in uw begeleidende brief wat meer te weten te komen over uw activiteiten.’)

 

[136]

23 november

Dedalus

Voortgangsbericht

(‘Na een drukke Antwerpse Boekenbeurs was onze uitgeverij inderdaad gesloten op 12 november. Jammer! Maar uw manuscript is ons alleszins niet ontlopen en wordt momenteel gelezen.’)

 

[137]

23 november

De Brakke Hond

Bijdrage geretourneerd

(‘Persoonlijk vond ik dat ‘Bewogen Beelden’ verdiende opgenomen te worden, maar de meerderheid dacht er anders over, dit maar om aan te geven dat het hier zeker niet om een unanieme afwijzing gaat.’)

 

1991

 

[138]

3 oktober

Dedalus

Manuscripten geretourneerd

(‘Bijgaand zenden wij u uw manuscripten terug, samen met een aantal leesverslagen. Per saldo vallen die op dit ogenblik in uw nadeel uit, zodat we besloten hebben ze niet te weerhouden voor publicatie.’ Leesverslag 1: ‘Oordeel: een middelmatig werkstuk, met duidelijke kwaliteiten (stijl, humor) maar ook nadelen (afgezaagd thema, langdradig, melig). Alles bijeen heeft het m.i. te weinig "inhoud" om te publiceren. Twijfelgeval.’ Leesverslag 2: ‘In zijn huidige vorm is het weinig meer dan een perfecte, maar bloedeloze stijloefening.’ Leesverslag 3: ‘De Jong’s grootste troef is wellicht het gemak waarmee hij via spitse woordspelingen en een vaak spitante beeldspraak de lezer bijna doorlopend aan het glimlachen, soms zelfs aan het schateren weet te brengen. (...) Het komt ook wel eens voor dat de auteur in zijn eigen gein verstrikt raakt (...). Afgezien hiervan dient de prestatie van Martin de Jong uitmuntend te worden genoemd.’ Leesverslag 4: ‘Meer nog dan in de eerste roman wordt in deze bundel echter een belangrijk gebrek duidelijk: de geschriften van Martin de Jong missen doorgaans diepgang.’)

 

[139]

24 oktober

Viva

Bijdrage geretourneerd

(‘Ook geven we de voorkeur aan verhalen die ‘vanuit de vrouw’ geschreven zijn omdat wij menen dat de lezeres vooral zichzelf wel (sic) herkennen.’)

 

1992

 

[140]

3 april

De Arbeiderspers

Manuscript geretourneerd

(‘Je hebt altijd een redelijk goede pen gehad maar dit kan ons niet zo bekoren. Het is allemaal zo’n beetje Tiennoppen-achtig (‘Het mirakel’ van H. Mulisch) (...). Ik krijg er veel polderangst van maar mijn aandacht wordt niet vastgehouden.’

 

[141]

2 oktober

Amber

Manuscript geretourneerd

 

1993

 

[142]

5 april

Atlas

Manuscript geretourneerd

(Ingezonden 7 oktober 1992)

 

[146]

23 april

Thomas Rap

Manuscript geretourneerd

 

[147]

3 mei

De Harmonie

Manuscript geretourneerd

(‘Vraag ons niet waarom, maar het zou kunnen dat je een goede ‘comedy’ voor de televisie zou kunnen schrijven. (Maar dat is niet ons gebied.)’)

 

[148]

16 juli

Strengholt’s boeken

Manuscript geretourneerd

 

[149]

9 augustus

De Prom

Manuscript geretourneerd

(‘Inhoudelijk is er niets op uw manuscript aan te merken, maar de stijl vonden wij niet sterk genoeg om een publikatie te rechtvaardigen. (...) Het uitleggen van wat wij een goede stijl vinden zou uren kosten, en daarover beschikken wij helaas niet.’)

 

[150]

2 november

In de Knipscheer

Manuscript geretourneerd

(‘Met excuses voor de ernstig vertraagde reactie moet ik u tot mijn spijt meedelen dat uw manuscript niet in aanmerking komt om door ons te worden uitgegeven.’)

 

1994

 

[151]

4 januari

Meulenhoff

Manuscript geretourneerd

 

[152]

24 januari

Novella

Manuscript geretourneerd

(Ingezonden 8 mei 1993)

 

[153]

2 maart

Het Spectrum

Manuscript geretourneerd

 

[154]

29 maart

Balans

Voortgangsbericht

(‘Indien u prijs stelt op retourzending van uw manuscript, verzoeken wij u ons hiervoor de benodigde postzegels te sturen.’)

 

[155]

5 juli

Balans

Manuscript geretourneerd

 

[156]

13 september

Het Spectrum

Manuscript geretourneerd

 

[157]

21 september

Contact

Manuscript geretourneerd

 

[158]

9 december

Nijgh & Van Ditmar

Manuscript geretourneerd

 

1995

 

[159]

21 juli

De Fontein

Manuscript geretourneerd

(‘Door omstandigheden (onderbezetting) hebt u langer op antwoord moeten wachten dan wij voor wenselijk houden. Aan het eind van dit jaar hopen wij de vacature te hebben vervuld.’)

 

[160]

7 september

Uniepers

Manuscript geretourneerd

(‘Er zit duidelijk vaart en sfeer in uw manier van schrijven, maar wij zien vanuit onze uitgeverij geen kans het boek óf zelf uit te geven óf bij een collega-uitgever te plaatsen.’)

 

[161]

18 oktober

Gottmer

Manuscript geretourneerd

(‘Na zorgvuldige bestudering hebben wij besloten dat het niet past binnen ons fonds familie- en streekromans.’)

 

[162]

30 november

Kwadraat

Manuscript geretourneerd

 

1997

 

[163]

26 februari

Mosselvocht

Bijdrage afgewezen

(‘Helaas moet ik je meedelen dat de redactie er, ondanks eerlijke bemiddelingspogingen mijnerzijds, niet toe te bewegen was ‘Lenteliefde’ te plaatsen in Mosselvocht. Verder is het misschien handig voor je om te weten dat ik een jaar lang niet in de redactie zal zitten (...) maar als je mij werk zou willen blijven sturen om wat voor reden dan ook – een mening, of gewoon ter lering en vermaak – dan zou ik dat helemaal niet erg vinden.’ N.B. In de periode hiervoor werden diverse bijdragen in Mosselvocht geplaatst; overleg hierover geschiedde overwegend telefonisch met de redactrice die dit sympathieke bericht stuurde.)

 

[164]

Ongedateerd

Mosselvocht

Uitnodiging

(‘Bij deze willen we jou en andere Mosselvochtschrijvers verzoeken een bijdrage te leveren aan het pornomanifest Voorvocht. Voorvocht wordt een eenmalige uitgave onder het motto: Porno heeft een literaire beurt nodig! Bijdragen zo spoedig, hitsig, vochtig en heet mogelijk.’)

 

[165]

2 mei

Mosselvocht

Bijdrage geretourneerd

(‘Hierbij moet ik je helaas berichten dat je verhaal ‘Literaire porno’ niet opgenomen zal worden in onze Voorvocht-special. Binnen de redactie was er niemand echt tegen, maar ook niemand echt voor.’)

 

[166]

22 augustus

Mosselvocht

Uitnodiging

(‘Geachte schrijver, Enige tijd geleden (...) hebben wij wij (sic) werk van jou gepubliceerd in Mosselvocht. Gezien het feit dat wij strenge beoordelingscriteria hanteren kun je wel stellen dat jouw werk kwaliteit had. Daarom schrijven wij je nu opnieuw aan. Misschien heb je nog iets liggen dat je de moeite van het publiceren waard acht, of misschien ben je ergens mee bezig.’)

 

1998

 

[167]

22 januari

Payola

Bijdrage geweigerd

(‘Hoewel het slotakkoord erg aansloeg, kon de stijl van het geheel niet overtuigen.’)

 

[168]

13 maart

Mosselvocht

Bijdrage geweigerd / voortgangsbericht

(‘Geachte mevrouw/mijnheer, u heeft enige tijd geleden kopij ingestuurd voor Mosselvocht. Dat is mooi. De redactie heeft echter besloten niet over te gaan tot publikatie. Dat is minder mooi. Dit kan velerlei redenen hebben. De voornaamste is echter dat Mosselvocht gaat ophouden met bestaan.’)

 

[169]

26 maart

Uitgeverij Maarten Muntinga

Voorpublicaties geretourneerd

 

[170]

27 maart

Passage

Voortgangsbericht

(‘Zoals u zult begrijpen neemt een serieuze beoordeling enige tijd (dat wil zeggen: enkele maanden) in beslag. Wij vragen hiervoor uw geduld; er zal zeker een reactie komen.’ N.B. Nooit meer wat gehoord.)

 

[171]

8 april

De Boekerij

Voorpublicaties geretourneerd

 

[172]

17 april

Prometheus

Voortgangsbericht

(‘Wij hebben de door u opgestuurde fragmenten met belangstelling gelezen. Naar aanleiding daarvan willen wij u vragen ons het volledige manuscript toe te sturen. (...) U kunt binnen een maand een advies van de redactie verwachten over eventuele publicatie.’)

 

[173]

27 april

Prometheus

Voortgangsbericht

(‘Wij hebben uw manuscript ontvangen en zullen het ter beoordeling voorleggen aan de redactie. (...) Wij hopen dat we uw manuscript binnen een maand gelezen hebben.’)

 

[174]

29 april

Ad Donker

Voorpublicaties geretourneerd

(‘Het is goed geschreven maar aangezien wij nauwelijks nog literatuur uitgeven (...) zullen wij uw werk niet in boekvorm uitgeven.’)

 

[175]

12 mei

Arena

Voortgangsbericht

(‘Met interesse heb ik de twee fragmenten gelezen, en ik ben nieuwsgierig geworden naar het volledige manuscript. Is dat reeds in min of meer definitieve versie beschikbaar, en zo ja, zou je zo vriendelijk willen zijn om mij dit toe te sturen? Je kunt natuurlijk ook altijd contact met mij opnemen.’)

 

[176]

15 mei

Meulenhoff

Manuscript geretourneerd

 

[177]

2 juni

Prometheus

Manuscript geretourneerd

(‘Wekelijks ontvangen wij tientallen inzendingen. Daardoor ontbreekt ons de tijd dit besluit nader toe te lichten.’)

 

[178]

5 juni

Balans

Voorpublicaties geretourneerd

 

[179]

9 juni

SUN

Voorpublicaties geretourneerd

(‘Beide fragmenten heb ik geamuseerd gelezen (...). Toch zie ik het geheel nog niet in boekvorm voor me, althans niet uitgegeven door SUN.’)

 

[180]

22 juni

Nijgh & Van Ditmar

Voortgangsbericht

(‘U kunt misschien van de verschillende herinneringen een breder opgezet geheel maken en het ons dan nog eens sturen.’)

 

[181]

21 juli

BZZTôH

Voorpublicaties geretourneerd

(‘Voor uw werk is geen werk (sic) te vinden binnen ons fonds.’)

 

[182]

6 augustus

Atlas

Voorpublicaties geretourneerd

 

[183]

19 augustus

Arena

Voortgangsbericht

(‘Allereerst wil ik mijn verontschuldigingen aanbieden voor het feit dat ik zolang niets van me heb laten horen. De reden is echter dat ik veel meer tijd nodig blijk te hebben om een beslissing te kunnen nemen over het uitgeven van je werk; zeker omdat de tweede lezer (de uitgeefster) niet direct overtuigd was. Ik laat jouw werk zodoende nu aan verschillende mensen lezen (...) Het is uiterst belangrijk te weten hoe jouw verhalen overkomen (...) je werk behoort namelijk in zekere zin tot een uitzonderlijk genre.’)

 

[184]

8 september

Podium

Voorpublicaties geretourneerd

(‘Excuses voor deze verlate reactie.’)

 

1999

 

[185]

26 januari

Nijgh & Van Ditmar

Manuscript geretourneerd

(‘Onze welgemeende excuses voor de late retournering van uw manuscript.’ N.B. Ingezonden 22 juni 1998, zie [180].)

 

[186]

25 mei

Vassallucci

Manuscript geretourneerd

 

[187]

28 juli

Arena

Voortgangsbericht

(‘Hierbij bevestig ik u de ontvangst van uw manuscript. Wij streven ernaar binnen drie maanden te laten weten of uw manuscript voor publicatie in aanmerking komt.’)

 

2000

 

[188]

23 februari

Conserve

Voorpublicaties eventueel geretourneerd

(‘Omdat wij bezig zijn om onze kasten op te ruimen, bieden wij u de mogelijkheid om het manuscript terug te krijgen. U kunt dan per omgaande (een briefje van) f 3,20 (sic) sturen naar bovenstaand adres voor de portokosten. (...) Reageert u niet voor die tijd, dan nemen wij aan dat u het eens bent met de vernietiging van het manuscript. Om u nog verder op weg te helpen met het schrijven van uw debuut, bent u in de gelegenheid om het boek Mijn eerste boek, 30 schrijversdebuten van de heer Kees de Bakker tegen auteurskorting (circa 40% op de verkoopprijs) te ontvangen. U zult dan wel f 25,- extra mee moeten sturen.’ N.B. De beide, op of omstreeks 15 maart 2000 te vernietigen voorpublicaties, waren de uitgever op 25 maart 1998 gestuurd.)

 

[189]

26 februari

Conserve

Voortgangsbericht

(‘Prijs u gelukkig dat u een van de tientallen bent geweest die dit bericht heeft (sic) ontvangen. En dat wij nimmer uw manuscript van 25 maart 1998 hebben vernietigd ondanks een verhuizing. Prijs u echter gelukkig dat u een van de tientallen bent die bericht heeft (sic) gekregen. Daarbij waren inzenders vanaf 1995 tot en met inzenders tot in februari 2000. Met (sic) uw instemming wilden we nog geen gehakt maken van uw twee voorpublicaties.’)

 

[190]

10 maart

Arena

Voortgangsbericht

(‘Als eerste wil ik mijn oprechte verontschuldigingen aanbieden voor het feit dat je zolang niets van me gehoord hebt. Ik weet dat je zelfs een paar keer tevergeefs hebt gebeld. Dit is zeker geen normale gang van zaken en het spijt me dan ook zeer dat jou dit lot moest treffen. Het is eigenlijk doodeenvoudig: ik was enthousiast over je manuscript, maar durfde uiteindelijk publicatie met te weinig steun in de rug niet aan. Toch wilde ik het steeds maar niet definitief afwijzen omdat ik hoopte dat er toch nog een mogelijkheid zou zijn. Ik stuur je de manuscripten nu retour zodat voor ons duidelijk is dat we die hoop niet langer moeten hebben. Ik hoop wel dat er in de toekomst toch iets moois mee zal gebeuren, want het heeft kwaliteit. Ik wens je heel veel succes met het vinden van een geschikte vorm van uitgave.’)

 

[191]

23 november

Ambo|Anthos

Ontvangstbevestiging

 

2001

 

[192]

12 februari

Ambo|Anthos

Auteurscontract

 

[193]

17 april

Ambo|Anthos

Nieuw auteurscontract

 

2002

 

[194]

13 augustus

Ambo|Anthos

Manuscript geretourneerd

 

[195]

27 oktober

Metro

Voorstel feuilleton afgewezen

(‘Ik moet je teleurstellen, wij beginnen zelf komende week met een dagelijks verkiezingscursiefje’)

[Ik had veertien dag- en weekbladen per e-mail een voorstel voor een feuilleton gedaan. Vier daarvan namen de moeite het voorstel af te wijzen.]

 

[196]

28 oktober

PZC

Voorstel feuilleton afgewezen

 

[197]

31 oktober

Haagsche Courant

Voorstel feuilleton afgewezen

(‘In het overleg met onze parlementaire redactie over de wijze waarop wij de verkiezingscampagne in de krant gaan zetten hebben wij uitvoerig over uw aanbod gesproken.’)

 

[198]

6 november

Panorama

Voorstel feuilleton afgewezen

(‘Ik moet me helaas aansluiten bij de Schrijverspost nr. 50, d.d. 5 april 1982’)

 

2004

 

[199]

12 mei

De Gids

Inzending afgewezen

 

[200]

24 mei

Ambo|Anthos

Schriftelijke verklaring ter beëindiging van de contractuele afspraken (op verzoek van de auteur)

 

[201]

3 juni

Podium

Ontvangstbevestiging

 

[202]

4 juni

Augustus

Ontvangsbevestiging

 

[203]

30 juni

Augustus

Tweede ontvangstbevestiging

 

[204]

9 juli

Prometheus

Manuscript geretourneerd

 

[205]

14 juli

De Geus

Manuscript afgewezen

 

[206]

20 oktober

Augustus

Manuscript geretourneerd

(‘Wij danken u voor het in ons gestelde vertrouwen en voor uw engelengeduld; onze excuses voor de verlate reactie.’)

 

[207]

22 november

Podium

Manuscript geretourneerd

 

© Copyright content, design & graphics Martin de Jong, Den Haag.
Alle rechten voorbehouden.